- Toplama ve Ayırma Kullanılmış alüminyum ürünleri (içecek kutuları, folyo, araç parçaları, inşaat malzemeleri, hurda vb.) evlerden, iş yerlerinden, endüstriyel tesislerden ve geri dönüşüm noktalarından toplanır. Diğer atıklardan (plastik, cam, demir vb.) ayrıştırılır.
- Sınıflandırma ve Ön İşleme Alüminyum hurdalar türlerine göre (alaşımlı/alaşımsız, temiz/kirli) ayrılır. Mıknatısla demir metaller, eddy current (girdap akımı) ayırıcılarla diğer metaller ve X-ray/infrared sensörlerle yabancı maddeler temizlenir. Boya, kaplama veya kirler mekanik olarak giderilir.
- Parçalama / Öğütme / Presleme Büyük parçalar kırılır, doğranır veya preslenir. Bu, eritme işlemini kolaylaştırır ve yüzey alanını artırır. (Örneğin içecek kutuları burada preslenerek bale haline getirilir.)
- Eritme Parçalar yüksek sıcaklıkta (yaklaşık 660–760 °C) eritme fırınlarında (reverberatory veya rotary fırın) sıvı hale getirilir. Boya ve kaplamalar buharlaşır. Eritme sırasında oluşan dross (alüminyum oksit tabakası + safsızlıklar) yüzeyde toplanır ve sıyrılır. Bu aşamada flux (cüruf yapıcı) eklenerek saflık artırılır.
- Saflaştırma ve Alaşımlama Sıvı alüminyum, gaz giderme, filtreleme ve kimyasal işlemlerle saflaştırılır. Gerekli alaşımlar eklenir (Mg, Si vb. için).
- Döküm Temiz sıvı metal kalıplara dökülerek külçe (ingot) haline getirilir. Bu külçeler levha, profil, ekstrüzyon veya yeni ürün üretimi için kullanılır.
Enerji ve Çevre Avantajları
- Geri dönüşüm, birincil üretimden (boksit → alümina → elektroliz)%95'e varan enerji tasarrufu sağlar (95% daha az elektrik ve fosil yakıt).
- Karbon ayak izi çok daha düşüktür; sera gazı emisyonu %90-95 azalır.
- Atık miktarı azalır, çöp alanları korunur.
- Doğada 80-100+ yıl ayrışmayan alüminyum geri dönüşümle sonsuz döngüye girer.
Türkiye'de Durum
Türkiye'de alüminyum büyük ölçüde hurda + ithal birincil alüminyumla işlenir. Geri dönüşüm oranı ürün bazında değişir (örneğin otomotiv ve inşaatta %90+, kutularda ~%75). Yerli kapasite (Assan, Ermak vb.) hurda eritme ve ikincil üretimde güçlüdür. Elektrikli araç ve yeşil bina trendiyle hurda talebi artıyor, geri dönüşüm oranı yükseliyor.
Kısaca: Alüminyum geri dönüşümü basit, ucuz ve çevre dostu bir süreçtir — bir ürün 60 gün içinde yeni ürüne dönüşebilir! Bu döngü, kaynak tasarrufu ve düşük karbonlu üretim için kritik öneme sahiptir.